We hebben een nieuwe rubriek! In de opvolger van Het vergeten beroep besteden we aandacht aan bijzondere aspecten uit het dagelijks leven van vroeger. Dit keer duiken we in de wereld van het postorderbedrijf.
Ik ben opgegroeid in een dorp waar het winkelaanbod destijds beperkt was. Om uitgebreid te kunnen winkelen gingen mijn moeder en ik met de bus naar Leeuwarden. Dat waren echte uitjes: we eindigden steevast bij de Hema voor een halve rookworst of bij de Likkepot voor een hazelnootschuimgebakje. Omdat zulke uitstapjes niet wekelijks plaatvonden, moest je van tevoren goed bedenken wat je wilde kopen.
Voor alles wat tussendoor nodig was, maar niet in het dorp te vinden, was er de postordercatalogus. Als die op de mat viel, voelde dat als een bijzonder moment. Ik kon er eindeloos in bladeren: zoveel mooie en onbekende spullen. Mijn moeder bestelde regelmatig bij Ter Meulen Post: bestelbon invullen, in de brievenbus gooien en dan wachten tot het pakje kwam.
Kleedgeld en het eerste gevoel van zelfstandigheid
Toen ik zestien werd, kreeg ik kleedgeld en mocht ik zelf kleding bestellen. Dat voelde geweldig: zóveel keuze! Voor een dorpsmeisje was dat heel hip en modern. Tegenwoordig krijg je je bestelling vaak de volgende dag binnen, maar toen kon het gerust weken duren. Dat wachten maakte het eigenlijk extra spannend. Zou dat jurkje echt zo mooi zijn als op de foto? En had ik wel de juiste maat genomen? Ik vermoed dat ik mijn eerste bh ook bij een postorderbedrijf heb besteld. Lekker anoniem, zonder nieuwsgierige blikken van dorpsgenoten.
Discreet … maar soms met een knipoog
Wat mij als tiener volledig is ontgaan: je kon ook (discreet) seksspeeltjes bestellen. In de catalogus stonden dan wel hele keurige foto’s, bijvoorbeeld van een vrouw die een massagestaaf plechtig tegen haar wang hield… alsof het een schoonheidsapparaat betrof. Je moest wel héél goed tussen de regels door lezen. Het waren andere tijden.
De bezorger die tijd had voor een praatje
Dick Hakker was in de jaren tachtig en negentig bezorger bij Ter Meulen Post. In zijn oranje bestel bus reed hij stad en land af om pakketjes af te leve ren. Tegenwoordig zijn bezorgers vaak gehaast en ben je al blij als je meer dan twee woorden kunt wisselen, maar Dick dronk op een dag menig kopje koffie. “Vooral bij vaste klanten,” vertelt hij. “Ik heb allerlei soorten koffie leren kennen. Van koffie die de hele dag op de kachel had gestaan (brr) tot heerlijke verse bakjes.
Hoe Ter Meulen Post groot werd
Warenhuis Ter Meulen startte in 1954 een postorderafdeling: Ter Meulen Post. Het concept sloeg enorm goed aan. Eind jaren zeventig had het bedrijf zo’n 70.000 klanten en werkten er ruim 2.500 mensen. Andere grote spelers in die tijd waren Wehkamp, Neckermann en Otto. Die hadden vaak dikkere catalogi en een uitgebreider assortiment, maar Ter Meulen was geliefd door zijn toegankelijkheid en overzichtelijkheid.
Vooral mensen op het platteland profiteerden van de komst van de postorderbedrijven. Ineens hadden ze toegang tot een breed assortiment, zonder verplicht busritje naar de stad. Bezorger Dick heeft daar nog een amusant verhaal over. Op een mistige ochtend bij Hardenberg kwam hij met zijn oranje Ter Meulen bus vast te zitten op een modderig pad. Een eindje verderop stond een boerderij. De boerin zag zijn bus, begreep wat er aan de hand was en zei: “Oh, Ter Meulen Post. Mijn man komt er zo aan.” Even later verscheen de boer op zijn tractor en trok de bus los. Uit fatsoen vroeg Dick wat hij moest betalen voor de hulp. “Vijfentwintig gulden,” zei de boer droog. Dick dacht dat het een grap was, maar de boer meende het serieus. De reden? Een retourzending van een jurk ter waarde van vijfentwintig gulden die nooit door Ter Meulen Post was opgehaald. “Dat geld heb ik dan nu weer terug,” zei de boer tevreden. Dick besloot de discussie niet aan te gaan en mocht het bedrag later van het hoofdkantoor boeken als ‘onvoorziene uitgave’.
Van dikke catalogus naar online bestellen
Vanaf de jaren negentig veranderde het bestel proces van de postorderbedrijven door de komst van internet. De dikke catalogus verdween langzaamaan en de papieren bestelkaart maakte plaats voor een digitale muisklik. Maar helemaal verdwenen is het nostalgische gevoel nog niet. Onlangs bestelde ik iets voor een oudere mevrouw bij Goldner en sindsdien valt elke twee weken een papieren catalogus op de mat, mét ouderwetse invulkaart. Heel fijn dat die mogelijkheid er nog is voor mensen voor wie het internet niet toegankelijk is. ■