Geen journalist, maar een geboren vragensteller
Noem de tachtigjarige Johan Span vooral geen journalist. Daar heeft hij nooit voor geleerd en dat interesseert hem ook niet. Praten en, vooral, vragen stellen leerde hij als vrijwilliger bij de lokale omroep Mercurius, waar hij al jarenlang op zondag een eigen indoorsportprogramma maakt. Die vaardigheden neemt hij mee tijdens zijn fietstochten door Friesland, waar hij gesprekken aanknoopt met mensen die hij onderweg ontmoet. Een compilatie van die ontmoetingen is te beluisteren in zijn podcast: verhalen die boeien, ontroeren, informeren en inspireren.
Een nieuw leven na een zware periode
De oorsprong van Johans fietsverhalen gaat terug naar 2012. “Ik was een Bourgondiër; het goede leven ging niet aan mij voorbij. In 2012 kreeg ik een beroerte, daarna een ablatie vanwege hartritmestoornissen en vervolgens een bacteriële infectie. Ik heb vijf weken in het ziekenhuis gelegen. Ik ben er honderd procent uitgekomen. Als er engeltjes bestaan, had ik ze allemaal op mijn schouder.”
Hij besloot dat het roer om moest. “In de garage stond een oude fiets, onder het spinrag en met lege banden. Die heb ik laten opknappen. Daarna heb ik het fietsen uitgevonden.”
Hoe een gesprek begint
“Mag ik met u een verhaaltje opnemen?”
“Onderweg tref je altijd mensen met wie je een praatje maakt. Maar na dat praatje was het altijd voorbij,” vertelt Johan. Daarom volgde hij het voorbeeld van Sjouke Lousma van Omrop Fryslân. “Ik neem mijn voice-recorder mee en begin meestal luchtig: ‘Mooi uitzicht, mooi weer hè?’ Daarna vraag ik: ‘Ik maak podcasts, mag ik met u een verhaaltje opnemen?’ Als mensen het goed vinden, pak ik mijn recorder erbij. Soms zegt iemand nee, maar 99 procent zegt ja.”
Zo sprak hij in Oudkerk met een oud-ijsmeester van de Elfstedentocht: “Een geweldig verhaal over ijsbeleving.” Ook ontmoette hij Piet Paulusma, die volgens Johan heel toegankelijk was. “Maar meestal praat ik met mensen die ik niet ken. Die verhalen zijn vaak nog mooier.”
Openheid en emotie onderweg
Prakkiseren: dit is wat!
Het verbaast Johan hoe open mensen zijn. “Ik ben oprecht nieuwsgierig, maar word niet te intiem. Tijdens een gesprek voel ik wel aan wat iemand kwijt wil. Anders schakel ik over.” Sommige verhalen zijn heftig.
“Ik fietste eens ergens midden in het land richting Bolsward. Het pad was amper dertig centimeter breed. Ik zag een bankje met een fiets ertegenaan. Op het bankje zat een vrouw voor zich uit te staren. Mijn gevoel zei: hier zit iets achter. En dat klopte. Ze was alles kwijtgeraakt: haar partner, haar werk, haar huis. Acht maanden had ze in een auto geslapen. Alleen het contact met God was gebleven. Toen ik weer op de fiets stapte, heb ik nog een uur zitten prakkiseren: dit is wat! Het raakt je, maar het moet ook weer van je afglijden. Je kunt niet de hele wereld op je nek nemen.”
Wanneer een verhaal iets in beweging zet
Drie dagen later was de tent weg
Dat zijn podcasts worden beluisterd, merkt Johan soms ook. “Langs de Dokkumer Ee, in het Leeuwarder Bos, zag ik aan de overkant van een slootje een tentje staan. Nooit zag ik er iemand bij, tot ik er op een dag een man zag zitten: in zijn onderbroek, zonder sokken of schoenen, met een flesje bier in de hand. Ik ben naar hem toegegaan.”
De man vertelde dat hij verkeerde keuzes had gemaakt en op straat was beland. Hij sliep in het bos en ging naar het Leger des Heils voor eten. “Aan het eind van het gesprek had hij tranen in de ogen. Ik vroeg: ‘Voel jij je in de steek gelaten?’ Hij zei: ‘Ja, ik weet niet meer wat ik moet doen.’”
Een week later was de tent verdwenen. “Blijkbaar was iemand in actie gekomen.”
Genieten van het Friese landschap
Johan geniet van zijn lange fietstochten door het Friese landschap. “Meestal rijd ik zestig tot zeventig kilometer. Als ik in vorm ben, tachtig tot negentig. Soms drink ik een paar kopjes koffie op een terras, maar meestal zoek ik een theetuin op. Zolang ik gezond ben, ga ik door met het maken van podcasts en interviews.”
Anekdotes over een groenteman die na vijftig jaar stopt of een gesprek met starter André de Vries uit Leeuwarden over zijn reis van de dorpsijsbaan naar de Olympic Oval in Milaan laten zien dat Johan niet alleen van de natuur houdt, maar vooral van de mensen en hun verhalen.
De podcasts met fietsverhalen van Johan Span zijn te beluisteren via http://johanspan.com. Zijn verslagen over tennis, kaatsen en basketbal zijn te lezen en te beluisteren bij https://omroepleeuwarden.nl/
